Podsumowanie i GALERIA 2026
OGÓLNOPOLSKI KONGRES MEDIACJI RÓWIEŚNICZEJ W KRAKOWIE
W dniach 16–17 października 2026 roku na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie odbył się Ogólnopolski Kongres Mediacji Rówieśniczej – wydarzenie poświęcone budowaniu kultury dialogu, pokojowemu rozwiązywaniu konfliktów oraz rozwijaniu kompetencji społecznych i mediacyjnych wśród młodzieży.
Tegoroczna edycja Kongresu koncentrowała się wokół trzech kluczowych zagadnień: DYPLOMACJA – HEJT – KOMPETENCJE MEDIACYJNE. Takie ujęcie pozwoliło spojrzeć na mediację rówieśniczą nie tylko jako metodę rozwiązywania sporów szkolnych, lecz także jako ważny element wychowania, profilaktyki przemocy, wzmacniania odporności psychicznej i przygotowania młodych ludzi do funkcjonowania w dorosłym życiu.
Głównym organizatorem wydarzenia było Stowarzyszenie „Mediatorzy Polscy”, współpracujące z Katedrą Badań Interdyscyplinarnych i Edukacji Międzykulturowej Instytutu Pedagogiki Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie.
Całość była transmitowana na żywo, a nagranie części pierwszej jest dostępne tutaj:
https://www.youtube.com/watch?v=kZDXFizXltk
Przestrzeń spotkania młodzieży, nauki i praktyki
Kongres został pomyślany jako interdyscyplinarna przestrzeń spotkania młodzieży, nauczycieli, wychowawców, pedagogów, psychologów, mediatorów, prawników, naukowców, przedsiębiorców, przedstawicieli samorządu oraz organizacji społecznych.
Szczególne znaczenie nadano obecności i podmiotowości młodych ludzi. Istotą przyjętej koncepcji było nie tylko prowadzenie rozmów o problemach młodzieży, ale przede wszystkim stworzenie warunków do rozmowy z młodzieżą i włączenia jej w poszukiwanie rozwiązań.
Jednym z najważniejszych założeń Kongresu było przekonanie, że kompetencje mediacyjne nie powinny być traktowane jako dodatkowa, okazjonalna aktywność szkolna. Umiejętność słuchania, rozumienia potrzeb innych, konstruktywnego wyrażania emocji, negocjowania i odpowiedzialnego rozwiązywania konfliktów stanowi bowiem fundament dobrych relacji społecznych, a także ważny zasób przydatny w przyszłym życiu zawodowym.
Od paneli eksperckich do wspólnego poszukiwania rozwiązań
Program Kongresu obejmował dwa dni o zróżnicowanym charakterze. Pierwszy dzień, zorganizowany w budynku głównym UKEN przy ul. Podchorążych 2, poświęcony był dyskusjom eksperckim, sesjom panelowym i pracy w formule Open Space Technology (OST). Metoda ta zakłada aktywny udział uczestników, wymianę doświadczeń oraz współodpowiedzialność za kierunek i rezultaty rozmów.
W programie znalazła się również sesja posterowa, a wydarzenie przewidziano także w formule transmisji internetowej. https://www.youtube.com/watch?v=kZDXFizXltk
Drugi dzień, zlokalizowany na Wydziale Psychologii i Pedagogiki UKEN przy ul. Ingardena 4, miał charakter warsztatowy. Jego tematyka koncentrowała się na praktycznych aspektach wiedzy mediacyjnej oraz działaniach służących przeciwdziałaniu hejtowi. Połączenie perspektywy naukowej, doświadczeń praktyków i aktywnych metod pracy stanowiło istotny element koncepcji Kongresu.
Mediacja jako odpowiedź na współczesne wyzwania szkoły
Wśród najważniejszych obszarów tematycznych znalazły się przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej, hejtowi i dyskryminacji, rozwijanie kultury dialogu oraz wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży.
Zwrócono uwagę na znaczenie kompetencji mediacyjnych i dyplomatycznych w codziennych relacjach, w środowisku edukacyjnym i w przyszłej pracy zawodowej. Istotny kontekst stanowiło również bezpieczeństwo psychologiczne – rozumiane jako tworzenie warunków, w których młodzi ludzie mogą wyrażać swoje potrzeby, zgłaszać trudności, zadawać pytania i podejmować dialog bez obawy przed upokorzeniem czy wykluczeniem.
Całe wydarzenie prowadziła dr Anna Duda-Machejek, a otwarcia dokonała dr Gabriela Olszowska – Małopolska Kurator Oświaty. Wykład inauguracyjny powierzono Emilii Brzósce, prezesce Fundacji Nowe Przestrzenie, zajmującej się między innymi problematyką bezpieczeństwa psychologicznego w środowisku pracy i edukacji.
Ważnym przesłaniem Kongresu było postrzeganie konfliktu jako naturalnego elementu relacji międzyludzkich, a mediacji jako sposobu uczenia odpowiedzialności, współpracy i poszanowania godności drugiego człowieka.
Interdyscyplinarność i współpraca różnych środowisk
W gronie zaproszonych ekspertów i panelistów znaleźli się przedstawiciele uczelni wyższych, instytucji oświatowych, organizacji mediacyjnych, poradni psychologiczno-pedagogicznych, instytucji rynku pracy, samorządu oraz środowiska przedsiębiorców.
Ta różnorodność perspektyw pozwalała łączyć problematykę mediacji szkolnej z takimi zagadnieniami jak edukacja prawna, zarządzanie konfliktami, rozwój kompetencji zawodowych, zdrowie psychiczne, odpowiedzialność społeczna i kultura organizacyjna.
Obecność przedstawicieli różnych środowisk podkreślała, że rozwój mediacji rówieśniczej wymaga współpracy wykraczającej poza pojedynczą szkołę. Istotne znaczenie ma budowanie sieci wsparcia obejmujących placówki oświatowe, instytucje publiczne, organizacje społeczne oraz profesjonalnych mediatorów.
W kierunku rekomendacji i standardów mediacji rówieśniczej
Jednym z najbardziej istotnych celów Kongresu było stworzenie podstaw do dalszych prac nad rekomendacjami i standardami mediacji rówieśniczej. Organizatorzy przewidzieli wykorzystanie opinii oraz doświadczeń uczestników do identyfikowania barier utrudniających rozwój mediacji w polskich szkołach i poszukiwania sposobów ich przezwyciężania.
W tym kontekście szczególne znaczenie mają kwestie przygotowania mediatorów rówieśniczych i nauczycieli-opiekunów, zapewnienia odpowiedniego wsparcia organizacyjnego, wypracowania jasnych zasad prowadzenia mediacji oraz powiązania działań mediacyjnych z szerszym systemem wychowania i profilaktyki.
Tak rozumiana mediacja nie jest wyłącznie procedurą rozwiązywania sporów. Może stać się elementem kultury szkoły, w której szacunek, dialog, współodpowiedzialność i umiejętność pokojowego rozwiązywania konfliktów są praktykowane na co dzień.
Znaczenie Kongresu i perspektywy dalszych działań
Ogólnopolski Kongres Mediacji Rówieśniczej w Krakowie podjął problematykę o szczególnym znaczeniu dla współczesnej edukacji. Wobec wyzwań związanych z przemocą rówieśniczą, hejtem, polaryzacją społeczną i trudnościami w komunikacji rozwijanie kompetencji mediacyjnych staje się ważnym zadaniem wychowawczym i społecznym. Koncepcja wydarzenia wskazuje na potrzebę przechodzenia od doraźnego reagowania na konflikty do systematycznego kształtowania umiejętności ich konstruktywnego rozwiązywania.
Najważniejszym przesłaniem Kongresu pozostaje przekonanie, że młodzi ludzie nie tylko potrzebują wsparcia w rozwiązywaniu konfliktów, ale mogą również aktywnie współtworzyć kulturę dialogu i odpowiedzialności w swoich społecznościach. Dalsze prace nad rekomendacjami i standardami mediacji rówieśniczej mogą przyczynić się do silniejszego zakorzenienia mediacji w polskim systemie oświaty oraz stworzenia bardziej spójnych warunków do rozwijania tej formy edukacji i profilaktyki.
Krakowski Kongres stanowi tym samym ważny punkt odniesienia dla rozmowy o szkole, która nie tylko przekazuje wiedzę, ale również uczy porozumienia, współpracy, odpowiedzialności i szacunku wobec drugiego człowieka. Istotnym elementem pierwszego dnia Ogólnopolskiego Kongresu Mediacji Rówieśniczej były dwa panele dyskusyjne, które poprzedzały dalsze prace eksperckie i stanowiły merytoryczne wprowadzenie do wspólnego poszukiwania rozwiązań.
Pierwszy panel: „Czy mediacja rówieśnicza może realnie zapobiegać hejtowi — i gdzie są jej granice?”
Tematyka panelu kierowała uwagę na możliwości i ograniczenia mediacji rówieśniczej w przeciwdziałaniu hejtowi, przemocy słownej i konfliktom w środowisku szkolnym oraz cyfrowym.
Kluczowe znaczenie miało pytanie, w jakich sytuacjach mediacja może skutecznie wspierać odbudowę relacji, rozwijać odpowiedzialność za słowo i zapobiegać eskalacji konfliktów, a kiedy niezbędne są inne formy interwencji i ochrony osób doświadczających przemocy.
Tak postawiony problem pozwalał spojrzeć na mediację nie jako na uniwersalne rozwiązanie każdego konfliktu, lecz jako na narzędzie, którego skuteczność zależy od właściwego rozpoznania sytuacji, dobrowolności udziału, bezpieczeństwa uczestników i odpowiedniego przygotowania mediatorów.
Drugi panel: „Czy mediacja może być językiem współczesnej dyplomacji i dialogu obywatelskiego?”
Drugi panel poszerzał perspektywę, ukazując mediację jako kompetencję społeczną wykraczającą poza środowisko szkolne. Pytanie o związki mediacji z dyplomacją i dialogiem obywatelskim otwierało przestrzeń do refleksji nad znaczeniem umiejętności słuchania, rozumienia odmiennych stanowisk, poszukiwania wspólnych interesów oraz budowania porozumienia w warunkach różnicy zdań i napięć społecznych. W takim ujęciu mediacja rówieśnicza może być postrzegana jako praktyczna szkoła postaw obywatelskich, odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym i kultury demokratycznego dialogu.
Od dyskusji do współtworzenia rozwiązań
Oba panele tworzyły komplementarną perspektywę: pierwszy koncentrował się na konkretnych zagrożeniach i granicach stosowania mediacji, drugi wskazywał jej szerszy potencjał społeczny i obywatelski.
Stanowiły one punkt wyjścia do kolejnego etapu Kongresu – prac eksperckich i wspólnego poszukiwania rekomendacji dotyczących rozwoju mediacji rówieśniczej. Tak zaplanowana sekwencja działań podkreślała istotę Kongresu: przejście od stawiania ważnych pytań, poprzez konfrontowanie różnych perspektyw, do wypracowywania propozycji działań służących budowaniu kultury dialogu, bezpieczeństwa i odpowiedzialności w środowisku młodzieży.
GALERIA
